Frontzate.

          In diverse tochten gepresenteerd op deze site kon u al kennismaken met de Frontzate. Hier wordt deze voormalige spoorweg van naadje tot draadje beschreven.

          De FRONTZATE is de bedding van de oude spoorlijn Nieuwpoort-Diksmuide. Dit trac van Nr. 74", de lijn Diksmuide-Nieuwpoort, was een aftakking van de lijn Gent-De Panne. 13,5 km Lang is deze spoorweg. Hij werd in het midden van de 19e eeuw gebouwd en lag mee aan de basis van de snelle ontwikkeling van Nieuwpoort tot toeristische badplaats. De eerste (toen nog STOOM)trein arriveerde al op 15.8.1869 in het station van Nieuwpoort-Aan-Zee.

          Tegenwoordig zijn het fietsers, wandelaars en ruiters die tussen Nieuwpoort en Diksmuide pendelen. Van deze voormalige spoorweg werden in 1966 de rails uitgebroken. Vanaf 1983 werd deze verlaten en ondertussen weggebroken spoorweg als wandel- en fietsroute opengesteld.

          Een stukje geschiedenis (in grote lijnen weliswaar). Half oktober '14. Het Belgisch leger 48000 man komt uitgeput aan bij de IJzervlakte. Die mannen zijn immers al 2,5 maand continu aan het vechten... Daar tegenover: ruim 100 000 Duitsers met 350 stukken geschut. Orders: minimaal 48 uur volhouden tot versterkingen hen zouden bereiken. De Duitsers hebben er zin in, want als ze erin slagen om door te breken ligt Frankrijk op een presenteerblaadje. Dan komt men op het idee om de IJzervlakte te laten overstromen. Op 21 oktober '14 zet schippersknecht Hendrik Geeraert bij nacht en hoogtij het Sas van de Kreek van Nieuwendamme (derde van links) open. Het water gutst de polders binnen, maar niet efficint genoeg.

          Ene Karel Cogghe die de waterlopen kent als geen ander legt de legerleiding een plan voor dat niet kan mislukken. Men kiest voor het Afwateringskanaal Veurne-Ambacht (tweede van rechts) maar de Ganzepoot ligt in het bereik van de Duitse artillerie en men kiest voor het Kattesas aan de ander kant van Nieuwpoort. Maar dit heeft ook niet het gehoopte resultaat. Uiteindelijk, in de nacht van 29 op 30 okt lukt het H. Geeraert bij hoogtij de Afwatering open te zetten. Deze keer is het raak! De Duitsers worden verrast door het snelle opkomende water en hun opmars is gestopt.
Vriend en vijand kunnen geen kant meer op, de stellingoorlog kan beginnen. De polders zijn herschapen in een grote binnenzee. Op sommige plaatsen 3 meter diep. Hier en daar is een bult die bovensteekt. Die bulten in het landschap zullen nog een grote rol gaan spelen. De Duitsers die dachten met Kerstmis terug thuis te zijn mogen zich beginnen ingraven! De Belgen zijn afgesneden van hun familie.
Beide partijen hebben er een vijand bij: het water.

18-21 okt 1914. 22-30 okt 1914. Onderwaterzetting.

De fiets op.

          De brug waar destijds de stoomtreinen Nieuwpoort-Stad binnendenderden leek de meest passende startplaats. Aan de andere kant wacht de IJzertoren je op. Men moest hier destijds een hoog talud aanleggen. De spoorbrug overspant het kanaal Nieuwpoort-Veurne. De aanbesteding tot het graven ervan gebeurde in 1641. Onderdeel van een grootscheeps project om Brugge en Gent terug met de zee te verbinden.
Talrijke meerbolders verscholen in het gras getuigen van de rijke en bewogen geschiedenis van het kanaal. Het is bevaarbaar voor schepen tot 300ton, maar enkel pleziervaartuigen zult u zien voorbijvaren.
Aan de overzijde van het kanaal ietwat weggestopt kunt u het eerste resultaat bewonderen van het consolidatieproject van het Vlaams Instituut voor Onroerend Erfgoed (VOE). Maar verder meer daarover.

Het begin.

           De immense waterplas aan uw rechterzijde is het Spaarbekken van de Koolhofvaart. Er waren behoorlijke hoeveelheden zand nodig voor de aanleg van de autosnelweg wat verderop. De plas vervult de rol van bufferbekken om piekdebieten in de waterafvoer van de polders op te vangen. Hengelaars hebben hier hun vaste stek, evanals talrijke watervogels. De benaming "Koolhof" komt van een historische hofstede die langs de gelijknamige vaart gelegen was.

Wat een uitzicht!. Spaarbekken van de Koolhofvaart.

           Een paar pedaaltrappen verder treft u een bunker aan in de spoorberm. Het mag gezegd, bij het VOE hebben ze knap werk geleverd ivm de consolidatie. Deze werken moeten verder verval verhinderen en de monumenten toegankelijk maken.
Deze bunker, mirailleurpost eigenlijk luistert naar de bevallige naam "Villa Bertha". Je kan erin. Van buiten ligt er een blok beton op het dak. Binnenin zie je de reden ervan: ooit heeft deze bunker een voltreffer moeten incasseren. Een opening geeft zicht op het toenmalige, overstroomde niemandsland; tussen IJzerdijk en spoorwegberm. Nu de rust zelve, destijds de hel op aarde... De bunker kreeg een afslankkuur want al snel na de oorlog werd al wat niet te vast of te zwaar was meegenomen. Bouwmaterialen waren: broodnodig, schaars en duur.

Villa Bertha. Voltreffer? Schietgat voor mitrailleur

           Wat verder rij je de autosnelweg onderdoor. Aan de zijwanden van het viaduct is een schilderij te zien dat de herinnering aan de stoomtreinen van destijds levendig houdt.

Herinnering aan de stoomtreinen.

           Net voor je de baan naar Ramskapelle oversteekt merk je een zelfde achthoekig bouwsel op als daarstraks toen je de spoorbrug oversteekt. Dit is een zgn Tobruk Ramskapelle (de ander was Tobruk Nieuwpoort).
Op de spoorwegbedding werden tijdens WOII door de Duitsers enkele mitrailleurposten ingeplant, van het type 'Tobruk'. Deze te Nieuwpoort is een standaardversie uit gewapend beton, terwijl bij het exemplaar te Ramskapelle de onderbouw uit sterk beschadigd metselwerk bestaat, dat aan de buitenzijde was bezet om het uitzicht van beton te bekomen.

Tobruk Ramskapelle. Metselwerk bezet met cementlaag om op beton te doen lijken.

           Aan de overzijde tref je het soldatenkerkhof van Ramskapelle aan. En n van de gedenkstenen geplaatst door het Provinciebestuur. Deze wil de IJzerslag herdenken die hier in alle hevigheid woedde.

Gedenksteen. En van de velen.

           Wat overblijft van het station van Ramskapelle is ook het bekijken meer dan waard. Na de herovering op de Duitsers werd het van binnenuit versterkt en ingericht als observatiepost. Let ook eens op de sobere gedenksteen voor het 14e Linie die hier wist stand te houden tegen de overmacht van de Duitsers.

Station van Ramskapelle. 14e Linie.

           Slechts 5km afgelegd, maar je hebt al meer stilgestaan dan gereden. Het kaarsrechte pad lost op aan de einder. Het wegdek is een open verharding: dwz dat regenwater wordt doorgelaten en de grond kan ademen. Het bestaat uit wat men noemt: ternair zand. Na regenweer blijft het pad goed berijdbaar. Nadeel is tijdens lange periodes van droogte dat het geweldig opstuift. Gans je vehikel is dan bedekt met een laagje fijn grijswit stof. Wie zijn beentjes ingesmeerd heeft tegen de zonnestralen, wel die ziet er dan proper uit!

Ternair zand.

           Alweer een betonnen schuilplaats in de berm te zien. Het gepleisterde kruis doet vermoeden dat hier toen een verbandpost was gevestigd. Het dak werd met een soort cementstrijksel behandeld. Zo kan regenwater geen verdere schade meer aanrichten. Binnen werd de bunker netjes opgekuist.
Sta eens stil bij het feit dat aan de overzijde van het spoorpad de Ijzervlakte ver het oog reiken kon onder water stond. De onderwaterzetting die de opmars van de Duitsers definitief stopte.
De (water)doorgangen, 24 in totaal, onder de spoorwegberm werden gedicht. Zoniet ging de "goeie" kant ook overstromen! Dus elk kanaal of kanaaltje waar je overheen fietst moest worden dichtgestopt met zandzakjes.

Overstroomde vlakte. Verbandpost. Netjes opgekuist.

           Je komt een paar schuilplaatsen tegen wat verder waar de tand des tijds nogal huisgehouden heeft. Wie hier gelegerd was had tot taak de dijk na te kijken en de doorgangen gesloten te houden. Een "rustig" deel van het front? Want beide partijen lagen hier nogal ver uit mekaar.

Te consolideren. Of restaureren. Werk aan de winkel.

           Op dit kaarsrechte pad, de wind flink tegen en geen al te fameus weer. Het eenzame fietser gevoel is hier nooit ver weg.

Hoe sterk is de eenzame fietser?

           Wat de werklui van VOE daarna hebben gerealiseerd is knap om te zien. Dezelfde schuilplaatsen als daarnet, maar het metselwerk hervoegd, wat opgemetst. Spoorrails doen dienst als dakconstructie en erboven een aantal lagen zandzakjes. Binnenin nogal laag, want het mocht ook weer niet te comfortabel zijn.
Er is een borstwering gemaakt en zandzakjes laten je toe deze trapsgewijs te bereiken.
Doe dat en kijk over de borstwering heen. Hoe zag het er destijds uit? Een grote binnenzee, hier en daar een eilandje dat al vlug werd ingericht als obervatiepost...

Knap werk. Vullen met schopje? zandzakjes in overvloed. Borstwering. Kijkend over de vlakte... Sterk dak.

           Gelukkig hebben praktisch ingestelde mensen aan een schuilhut gedacht. Zelfs voorzien van vuilnisbakje.
De rijen btonblokken aan je linkerkant stellen een landschapskunstwerk voor. Ze zijn zodanig gegroepeerd dat ze het aantal oorlogsmaanden voorstellen. Een infopaneeltje terplaatse leert je meer erover.

Piknikplaats. Landschapskunstwerk.

           Je bent nu voorbij de helft wanneer je knooppunt 35 opmerkt. Hier kun je naar rechts afslaan, naar Pervijze. Daar is vanaf 10 mei de tentoonstelling "De kleine mens in de Groote Oorlog" te bezoeken. Tevens kun je wat rusten in een of ander cafeetje. En langs dezelfde weg keer je dan terug naar de Frontzate. Daar draai je dan naar rechts naar knoopunt 38 om zodoende je weg voort te zetten.

           De IJzertoren doemt op. Hij heerst over het landschap maar komt slechts traagjes dichterbij. De skyline van Diksmuide is ook al te zien. Nu voel je je nietig in deze immense open ruimte. Of hoe klein een mens kan zijn.

Immense open ruimte.

           Een paar historische sites trekken de aandacht. En ervan is "Walleweede". Veel is er niet te zien, een bult in de weide met een geul eromheen. De haarfijne uitleg op het infopaneel wekt respekt op voor de "bult". Wat uitvening doet kun je wat verder leren. Een vochtige, zompige laagte op de plaats waar vroeger veen (turf) werd gestoken.
Nog historie: een fietspaddestoel. Blanco en volledig verweerd. Of hoe men de eerste stappen zette naar aparte, specifieke fietswegbewijzering.

Walleweede. De bult. Fietspaddestoel.

           Het kerkje meer rechts is dat van Kaaskerke. Het dient zijn oorspronkelijk doel niet meer want het staat leeg. Of op een sporadische tentoonstelling na. Te Kaaskerke zien ze de toekomstige ring van Diksmuide met argusogen tegemoet. Want over het trace ervan is het laatste woord nog niet gezegd.
In WOI zou te Kaaskerke een gepantserde trein zijn ingezet om de Duitsers van katoen te geven. Na de val van Antwerpen nam deze trein ook deel aan de Slag aan deYzer waar hij vanop de lijn Nieuwpoort-Kaaskerke Duitse troepenverzamelingen en mitrailleusen bestookte. Omdat de trein bij klaarlichte dag gemakkelijk te lokaliseren viel, had dit tot gevolg dat de Duitsers Kaaskerke en omgeving hevig bombardeerden. Kaaskerke was toen bezet door de Franse Marine-Fusiliers en Admiraal Ronarch vroeg toen aan het Belgisch hoofdkwartier om de trein alleen s nachts te laten vuren. Deze vraag werd ingewilligd en Valentin, bevelvoerder, vuurde enkel nog s nachts. En dus werd gebombardeerd zonder observatie.

           Via een fietsoversteekplaats kun je de drukke N35 Nieuwpport-Diksmuide oversteken. In een wijde boog naar links tussen een paar scholen zet je koers naar de IJzertoren. Bij de IJzer is er een rust- en piknikplaats ingericht; in dezelfde stijl zoals ze wel meer langs de IJzer voorkomen.
Voila, je tochtje zit erop. Of als je een andere tocht maakt waar de Frontzate deel van uitmaakt nog veel fietsplezier.

Paxpoort en IJzerpoort.

Tochten waar de Frontzate in voorkomt:
Toeren langs groene assen.
Toeren langs Trage Wegen.
Westhoektocht.
WOI: Slag aan de IJzer.
Fietsen en varen tussen vriend en vijand.
WOI: Slag bij Ramskapelle

Weetjes:
Afstand:13km
Relif: zo plat als het maar kan zijn.
Veiligheid: rust alom.
Startplaats: Nieuwpoort knooppunt 7.
Einde: bij de IJzer knooppunt 49.
Besluit: voor herhaling vatbaar.

TOP